Interferenties

De weken weinig activiteiten op deze blog. Eén van de redenen is dat ik ontzettend veel tijd heb moeten besteden aan een projectaanvraag voor de financiering van mijn onderzoek.

Laffe Nederlandse politiek
Ik hou van duidelijke uitspraken. Ook al ben ik het er helemaal niet mee eens,  weet ik in ieder geval waar ik aan toe ben.  In de Nederlandse politiek is het meest gebruikte strijdmiddel het wapen van de onduidelijkheid.  Kan je later altijd ontkennen dat je het zo bedoeld hebt. Of kan je later zeggen dat je het juist precies zo bedoeld hebt. Het wapen van de onduidelijkheid wordt ook toegepast op het gebied van de financiering van wetenschap in Nederland. Wetenschap kost geld en dat geld geeft de regering, en dus het volk, liever uit aan de gezondheidszorg. Dat is een democratische keuze. Ik ben het er niet mee eens, onder andere omdat het mijns inziens op de lange termijn een verkeerde keuze is. In deze mening sta ik niet alleen. Uit allerlei internationale vergelijkingen blijkt dat we het zeer slecht doen wat betreft ondersteunen van wetenschappelijk onderzoek. We zijn zowaar door België ingehaald.

Maar wat de Haagse politiek nalaat te zeggen, want dat durft zij niet, is dat het huidige uitgavenpeil inhoudt dat er een paar, ik zou zeggen drie tot vier, bèta-faculteiten aan Nederlandse universiteiten moeten sluiten. Voor de hand liggende keuzes zijn: Leiden, Eindhoven, Nijmegen, en uiteraard één – zo niet twee –  in Amsterdam. Zo een sluitingsvoorstel zou inderdaad tot grote commotie leiden, maar het zou wel duidelijkheid scheppen.

Het resultaat van de lamlendigheid van de politiek is dat de huidige wetenschappers elkaar kapot concurreren voor dat beetje geld wat er wel is. En de rest van Nederland, inclusief het bedrijfsleven, kijkt ernaar en vindt het prima. Als uw kind goed is op het vwo  probeer dan uit alle macht te voorkomen dat het een exact vak gaat studeren. De beoefenaren van die vakken zijn in ons land losers. Ik zal u een beeld schetsen van wat het inhoudt om te proberen financiering te krijgen voor je onderzoek.

Projectaanvragen
Wetenschappers hebben geld nodig voor hun onderzoek. Om promovendi aan te stellen. Om apparatuur te kopen. Om naar conferenties te reizen. Dat geld moet van de overheid komen.  En als we in Nederland die wetenschap goed zouden willen uitvoeren, moet er veel meer geld naar toe. De overheid geeft veel te weinig geld uit en dat wat er uitgegeven wordt, gebeurt nog via een zeer bureaucratisch systeem.  Als u zou weten  wat ik allemaal aan beoordelingsrituelen voorbij zie komen, zou u schrikken. Maar het ergste zijn al die potjes waar je om je geld moet vechten. Die bedragen worden worden beheerd door NWO en haar stichtingen. De universiteiten hebben geen geld om aan onderzoek te spenderen, ook al omdat deze instellingen helemaal geen keuzes durven te maken.

Hoe werken die aanvraagrondes. Een groepsleider besluit dat hij een aanvraag gaat indienen. Hij zou dat eigenlijk het beste meteen tegen zijn partner kunnen zeggen, want het heeft nogal wat repercussies voor zijn privé-leven. Er gaat zeer veel werk in zitten en er is een keiharde deadline. Dat betekent avonden en weekenden doorwerken.  Zo een aanvraag moet in het Engels worden ingediend en moet er wetenschappelijk zeer verantwoord uitzien. Als je één student in je groep wil opleiden tot een promotie dan kost dat 200 duizend euro, alleen al aan personeelskosten van die ene student.  De bedragen die aangevraagd worden liggen dan ook zo rond 400 duizend euro per aanvraag. Veel meer kan het niet zijn, want in Nederland geldt dat als je aanvragen indient die wat betreft aangevraagde bedragen ver daarboven liggen, het begint te wemelen van nog veel meer ambtenaren die zich met je voorstel gaan bemoeien.

Immoreel
Als je aanvraag ingediend is, wordt hij beoordeeld door een aantal anonieme, buitenlandse referees. Die komen met vragen en opmerkingen. Daar mag je dan op reageren. Het gehele protocol gaat naar een jury of een beoordelingscommissie. En die besluit dan. En nu komt het: de slaagpercentages liggen beneden de 20%. Bij NWO zo rond de 10%. Maar die percentages zijn vaak nog lager en bij de Europese Unie altijd lager. Er zijn  bij de EU aanvragen bekend met een slaagpercentage van 2%. Pardon? Ja, u leest het goed: twee procent.

Weet u wat dat betekent, een slaagpercentage van 10%? Dat van de 100 hoogleraren en andere hoog-gekwalificeerde aanvragers, allemaal goed in de wetenschap, er door de bank genomen slechts slechts 10 hun aanvraag gehonoreerd krijgen. Die andere 90 hebben allemaal weken voor niets  gewerkt. Voor niets.  Immoreel, ik heb er geen ander woord voor.

Al het geld meteen naar onderzoekers
In Canada hebben Richard Gordon en Bryan J. Poulin een paar onderzoekers aangetoond (als u geen internettoegang heeft tot dit bestand kan u een kopie bij de auteur vragen) dat het beoordelingssysteem zoveel geld kost dat organisaties beter af zijn met het honoreren van alle aanvragen zonder beoordeling. Een zeer verfrissend verhaal. Natuurlijk zullen we in Nederland nooit het beoordelingssysteem afschaffen. Wantrouwen zit zo diep in de maatschappij.

Crème de la crème als verliezers
Ik schets de carrière van een beloftevolle jonge exacte wetenschapper. Je bent goed op de basisschool. Je gaat naar een instelling voor vwo en ook daar blink je uit. Misschien niet in verbale vaardigheden, maar die brallers gaan rechten studeren in Leiden en worden lid van Raden van Commissarissen. Jij gaat een exact vak studeren. Dat is om te beginnen al dom. In tegenstelling tot alle andere vakken kan je er geen bijbaantje bij hebben. Moet je practica lopen.  Dus geen druk sociaal leven. Ok, ook dat doorsta je. En je doet je doctoraalexamen, pardon je haalt je master of science. Ook al zit je in toegepaste vakken, want master of applied science is in dit land weggelegd voor de eerste de beste HBO-er (leg dat maar eens uit aan een buitenlander). Je haalt je master of science met lof, pardon with distinction. Weer zijn je ouders en je oma trots op je. Ja die meid is op haar toekomst voorbereid. Je ambieert een wetenschappelijke carrière, tegen beter weten in.  Dan moet je een paar jaar naar het buitenland. Je relatie zal kapotgaan, maar toch moet je weg. Je bent zo goed. Je mag naar Caltech of Harvard. Weer val je op, nu met je werk in het buitenland en je wordt teruggevraagd naar dit kikkerlandje. Uiteraard niet in een vaste baan. Je zal zeker nog tien jaar op zacht geld zitten. Als je ooit überhaupt een vaste baan krijgt. Want universiteiten geven wel allerlei verklaringen af dat ze je zullen aanstellen op een tenure-track positie (als de universiteiten die verklaring niet tekenen, mag jij geen aanvraag voor financiering  indienen en dat vinden de universiteiten heel vervelend) om dan later doodleuk die verklaring niet na te komen.

Je hele familie is helemaal opgetogen. Ze hebben een echte bolleboos in de familie. Je gaat het helemaal maken in de wetenschap, denken ze. Jij weet intussen al beter. Er is wel een kamertje voor je op het instituut. Meestal moet je die wel delen met iemand. Voor jou is er maximaal zes vierkante meter. En er is geen geld voor je onderzoek. Daar moet je projectaanvragen voor gaan indienen. Die activiteit, dat aanvragen zal een niet onbelangrijk deel van je wetenschappelijke leven gaan uitmaken. En dan krijg je keer op keer als uitslag te horen, dat je buiten de boot bent gevallen. Samen met die andere 90%. Dat je weer verloren hebt. Dat je een loser bent.

Een exact vak studeren. In godsnaam, waar beging je aan?