Journalisten kunnen zonder consequentie elke publieke figuur beledigen. Ik geef hierna twee voorbeelden: uit De Pers en een column van Jan Blokker in de nrc-next.
Benadeelde heeft geen verweer
Journalisten hebben weinig te vrezen. Als ze iets ten onterechte in de openbaarheid brengen, kan de benadeelde er weinig tegen beginnen. Als iemand zich gedupeerd voelt en een rechtszaak begint, is hij al snel tien tot twintig duizend euro kwijt. En alleen in bijzondere omstandigheden veroordeelt de rechter de gedaagde ook tot betaling 
van de proceskosten inclusief de advocaatkosten. Alleen in het geval dat er over een privé-persoon onrechtmatig is bericht, heeft een rechtszaak zin. Voor personen die een publieke functie uitoefenen, is het indienen van aanklacht contra-productief. In de media zal er uitgebreid verslag worden gedaan van zo’n rechtszaak. Om vooral anderen af te schrikken om ook zo’n zaak aan te spannen.
Voor de Raad voor de Journalistiek geldt ook dat het tot weinig leidt. Verder zijn er media die zich niet onderwerpen aan de Raad voor Journalistiek. Het voordeel is wel dat er minder kosten mee gemoeid zijn.
Burger kan niet ingrijpen
Als u als burger vindt dat verslaggeving in de media niet door de beugel kan, heeft u geen mogelijkheid tot correctie. Als u rechtszaak zou willen beginnen, wordt u niet ontvankelijk verklaard omdat u geen belanghebbende bent. Hetzelfde geldt voor een klacht bij de Raad voor Journalistiek. Ik citeer de Raad voor de Journalistiek:
De Raad behandelt geen klachten van derden met algemene bezwaren over de berichtgeving in de media.
Een omslachtige oplossing voor u is dat u een stichting opricht, bijv de Stichting Burgers tegen Riooljournalistiek. Deze stichting is een rechtspersoon en gezien haar doelstelling belanghebbende. Democratischer is een vereniging op te richten. Maar ja voordat u de ledenraad zover heeft, werkt de journalist niet meer bij die krant.
Kortom, publieke figuren zijn vogelvrij. Bovendien vindt de rechter – in die gevallen dat een publieke figuur een rechtszaak begint – vaak dat iemand in die hoedanigheid “tegen een stootje moet kunnen”.
Dagblad De Pers
Dagblad De Pers wordt gratis verspreid op de treinstations in de Randstad. Het voortbestaan De Pers is onzeker. De oplage ligt rond de 200 duizend. In het jonge verleden van de krant – opgericht in 2007 – werd nog het motto Gratis, maar niet goedkoop gebruikt. In een vorig bericht, een heb ik al een voorbeeld gegeven van de wel goedkope, op sensatie beluste, berichtgeving van deze tabloid: een gerechtelijke uitspraak werd tot belachelijke porties opgeblazen. Ik besloot naar aanleiding hiervan het blad wat van meer nabij te volgen. Kort daarop was het weer raak, of beter: was het weer mis. Maar deze keer was de overschrijding van de fatsoensnormen een gradatie erger.
Maxime Verhagen als tweedehandsautohandelaar
In De Pers van 3 december j.l. staat op de voorpagina een “teaser” van een artikel van Dirk Jacob Nieuwboer (direct link of pdf-bestand) dat op pagina 2 wordt vervolgd. Het onderwerp van het artikel betreft de pogingen van Maxime Verhagen, Minister van Buitenlandse Zaken, om Nederlandse militairen op een of andere manier langer in Afghanistan te laten blijven. Zijn eigen politieke partij is daarover nog verdeeld en een meerderheid in de Tweede kamer lijkt tegen te zijn. Uit opiniepeilingen zou blijken dat ook de Nederlandse bevolking op dit moment tegen een verlenging – in welke vorm dan ook – is.
Echter de terminologie, zowel in de koppen, als hoofdjes in het artikel zowel als de tekst zijn onnodig grievend, badinerend en denigrerend voor de minister. De redacteur heeft deze modder blijkbaar nodig geacht omdat anders zijn artikel te weinig aandacht zou trekken. Het artikel is doordrenkt van kwalificaties en beschrijvingen als sluw, colporteur, aansmeren, trucs, en emotionele chantage.
De minister wordt in dit artikel een aantal malen expliciet vergeleken met een tweedehandsautohandelaar. De kop “verhagen kan zo de sales in”, draagt niet bij aan de discussie, afgezien van het incorrecte Nederlands. De redacteur spuit met modder.
Ik heb geen enkele band met het CDA. Minister Verhagen heb ik nog nooit ontmoet of gesproken. En ook heb ik bij mijn weten nooit met hem gecorrespondeerd. Mijn motivatie is die van een burger die meent dat voor dit soort riooljournalistiek geen plaats zou moeten zijn in een zich zelf respecterend blad.
Jan Blokker
Twee dagen geleden stond er een column in nrc-next van Jan Blokker met als titel Ook zonder Balkenende zijn het hufters in het kabinet. De inhoud van de column was navenant. Kan iemand mij uitleggen wat de meerwaarde is van ordinair schelden? Hebben we hier te maken met een oude, hopeloze man die indruk wil maken op de jonge generatie van nrc-next? Schelden is een teken van zwakte.
Riooljournalistiek
Ja, ja. maar is mijn titel van dit bericht ook geen vorm van schelden? Ik vind van niet. Ik citeer Wikipedia:
Riooljournalistiek is de term waarmee we het maken, plaatsen en verspreiden van artikelen in dagbladen, weekbladen en andere periodieken aanduiden die niet zo zeer vanuit de echte journalistiek zijn gemaakt, maar meer een samenraapsel zijn van roddels, ongefundeerde beweringen en halve waarheden. Het voornaamste doel is hierbij vrijwel altijd het bevorderen van de verkoopcijfers van het blad waarin de artikelen worden afgedrukt
Humor
Ja zult u zeggen. Wat ben jij een chagrijnige, uitgestreken calvinist! Je kan toch wel een beetje humor waarderen! Was het dan humor? Ik heb de stukjes door een paar anderen laten lezen en geen van hen had de indruk dat die stukjes humoristische schetsen waren. Maar ik weet het goed gemaakt. Als u vindt dat het humor was, dan is dit bericht voor u ook humoristisch bedoeld.
Actie
Zoals ik al zei, de burger kan tegen dit alles niet veel beginnen. Maar ik probeer het toch. Een grote adverteerder in De Pers is de Nederlandse Spoorwegen N.V. Ik heb Bert Meerstadt, president-directeur NS, op de hoogte gebracht van mijn klacht en hem ter overweging gegeven zich niet te encanailleren met De Pers en hem gevraagd niet meer in dat blad te adverteren.
